محمد حسن خان اعتماد السلطنه

466

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

و سال بعد به وزارت جنگ تعيين و به « امير جنگ » ملقب شد ، امير جنگى كه امتحان بيكفايتى خود را داده بود . در اواخر 1285 براى بار سوم حكمران خراسان شد . چه شاه مىخواست وزارت جنگ را به پسر سيزده سالهء خود كامران ميرزا بدهد . در سال 1288 حمزه ميرزا براى تهنيت ورود الكساندر دوم امپراطور روس به تفليس به آن شهر رفت و در 1289 حاكم خوزستان و لرستان شد و تا 1292 در اين سمت بود و دوباره در اوايل سال 1293 به اين مقام رسيد . در 1297 مأمور دفع غائلهء شيخ عبيد الله شد ، اما در شاهين‌دژ ( صائين قلعهء افشار ) درگذشت . حشمت الدوله روىهم‌رفته شاهزاده‌اى پرمدعا و بيكفايت بوده است و شكست مرو او راه را براى تصرف ماوراء النهر به دست روسها هموار و ايران را به كلى از سرزمين ديرينه و خانهء اوليهء خود جدا و محروم ساخت . نصرة الدوله ، فيروز ميرزا ( ص 40 - ص 16 چاپ اول ) پسر شانزدهم عباس ميرزا و متولد 1233 . پس از فوت فتحعلى شاه با منوچهر خان معتمد الدوله و ليندزى افسر انگليسى مأمور گرفتن شيراز شد و اين كار به خوبى صورت گرفت و او والى فارس شد . در 1252 والى كرمان شد و در 1266 دوباره والى فارس شد . در 1280 به نيابت معين الدين ميرزاى وليعهد شيرخوار و به وزارت ميرزا صادق قائم مقام به آذربايجان فرستاده شد و در 1274 حكمران عراق شد و سال بعد به حكومت طهران رسيد و حكومت عراق و ملاير و تويسركان نيز به عهدهء او بود . در 1276 عضو شوراى دولتى شد ولى سال بعد حكومت طهران را از وى گرفتند و به كامران ميرزا پسر شش سالهء شاه دادند . در 1284 دوباره والى آذربايجان يعنى در حقيقت پيشكار مظفر الدين ميرزاى - وليعهد شد و اندكى بعد حكمران قزوين شد و در 1285 به نيابت كامران ميرزا به وزارت جنگ رسيد . چون حاج ميرزا حسين سپهسالار روى كار آمد اين سمت را از دست داد و فقط عضو دار الشوراى كبرى بود . در 1290 دوباره وزير جنگ شد و اندكى بعد در 1291 حكمران عراق و بروجرد شد . در 1296 دوباره به حكومت كرمان و بلوچستان منصوب شد و دو سال در اين سمت بود . « * » آنگاه پسرش عبد الحميد ميرزا ناصر الدوله به‌جاى پدر نشست و فيروز ميرزا شب شنبه 29 جمادى الاولى 1303 درگذشت . وى شاهزاده‌اى عياش بود و در شرابخوارى افراط مىكرد و گاهگاه نيز قسى القلب بود . وى جد خاندان فرمانفرمائيان است . چه علاوه بر لقب نصرة الدوله لقب فرمانفرما نيز داشت .

--> ( * ) ازين سفر نصرة الدوله سفرنامهء خواندنى و سودمندى بر جاى مانده و آن را خانم منصوره اتحاديه ( نظام ما فى ) به چاپ رسانيده ( تهران ، 1342 ) .